Chương 1 đã nói về tình bạn không phải ngẫu nhiên mà có, nó cần được xây dựng và vun đắp.

Nghe có vẻ hay nhưng cụ thể là cần phải làm gì để xây dựng tình bạn bền chặt?

Đây là điều chúng ta thường hay trăn trở. Chúng ta gặp một người bạn nói chuyện với nhau rất hợp, rất vui vẻ, thấy cũng có thiện cảm với người này, nhưng chỉ vài tháng sau chúng ta lại im hơi lặng tiếng, không một lời hỏi han nào. Chúng ta hay nghĩ có duyên thì sẽ thân, nhưng duyên chỉ là cơ hội để gặp gỡ, là điểm khởi đầu. Một cuộc nói chuyện vui vẻ mới chỉ là một hạt giống cho tình bạn. Muốn thành cái cây, phải chăm phải tưới thường xuyên.

Và tưới thế nào, các nhà nghiên cứu về tâm lý đã chỉ ra khá rõ. Tình bạn không duy trì bằng cái duyên mà cần một hệ thống gồm vài việc rất nhỏ, rất đời thường và được lặp đi lặp lại trong một thời gian. Ai cũng có thể làm được. Chỉ là ít người làm nó đủ đều.

Simon Sinek kể rằng anh và nhóm bạn thân chăm chút cho tình bạn của họ kỹ tới mức bạn bè đôi khi phát cáu, hỏi sao cứ phải sắp xếp căng thẳng như vậy. Anh trả lời rằng tình bạn cần được vun đắp. Nhìn bề ngoài thì như thể nó tự nhiên mà có, nhưng thật ra phải vun mới thành. Chương này nói về cách vun đắp đó.

Việc số một: đủ dài và đủ lâu

Một câu hỏi khó về tình bạn: chúng ta đã dành bao nhiêu thời gian cho bạn mình?

Các nhà nghiên cứu đã đưa ra một số mốc thời gian. Khoảng 50 giờ để một người quen thành bạn xã giao, khoảng 90 giờ để thành một người bạn thật sự, và hơn 200 giờ để thành bạn thân. Tình thân không tự nhảy vọt sau một lần tâm sự để đời, mà được bồi đắp từng giờ một.

Nhưng ở đây có hai điều tinh tế.

Điều thứ nhất, chỉ những giờ tự nguyện mới được tính. Ngồi chung một cuộc họp nhàm chán kéo dài ba tiếng thì gần như không cộng được gì vào tình bạn. Một buổi đi bộ, một bữa cơm, một trận đá banh mới là thời gian chất lượng. Đó phải là khoảng thời gian chúng ta muốn ở bên nhau, không phải lúc bị kẹt cạnh nhau.

Điều thứ hai, nhịp đều quan trọng hơn cường độ. Mười buổi gặp gỡ, trò chuyện chia sẻ về mục tiêu, những điều đạt được, những thách thức đang đối diện, mỗi buổi một tiếng, rải đều ra, đáng giá hơn một buổi ngồi liên tục mười tiếng. Vì sao vậy? Vì gặp nhau đều đặn tạo ra những cái mốc trong trí nhớ, và quan trọng hơn, nó chứng minh một điều, rằng người này đáng tin và vẫn còn ở đây. Gặp đều dù ít vẫn hơn gặp thật lâu mà thưa thớt.

Hãy đặt nó vào một nhịp lặp lại, như nhóm bạn ăn tối mỗi tháng một lần, cữ cà phê sáng thứ Bảy, hay đường chạy bộ chiều Chủ nhật.

Việc số hai: mở lòng, cho đi và đón nhận

Có thời gian thôi vẫn chưa đủ. Hai người ngồi cạnh nhau mười năm ở công ty vẫn có thể chỉ là đồng nghiệp. Cái biến một người quen thành một người bạn chính là những lần dám mở lòng.

Hãy hình dung một tình bạn như một củ hành, bóc dần từng lớp. Đầu tiên là sở thích, rồi tới giá trị sống, rồi tới những chỗ yếu mềm, và cuối cùng là những ước mơ thầm kín. Mỗi lớp chúng ta bộc lộ ra là một lời mời người kia hé theo.

Chìa khoá nằm ở chỗ cho đi và nhận lại. Nếu một người cứ mở lòng mà người kia đóng kín, khoảnh khắc đó khựng lại ngay. Nhưng khi một lời tâm sự được đáp lại bằng một lời tâm sự khác, cả hai cùng hiểu rằng tôi thấy bạn và tôi đang lắng nghe nhau.

Hai điều giúp việc này tự nhiên hơn:

  • Đi theo từng bậc, đừng nhảy cóc. Hãy mở đầu bằng những chủ đề đơn giản, nhẹ nhàng rồi mới tới điều sâu. Trút hết bí mật nặng nhất ngay lần đầu gặp dễ khiến người ta thấy như bị đặt lên vai một gánh nặng, rằng người này chỉ đi tìm chỗ xả sự tiêu cực.
  • Đáp lại đúng độ sâu. Người ta hé ra ở mức 4 trên 10 thì mình đáp lại ở mức 4 hoặc 5, đừng vọt lên 9. Và lần sau, nhớ hỏi tiếp rằng vụ hôm trước đã ổn chưa. Chỉ một câu nhớ lại chuyện cũ thôi đã nói lên rất nhiều, rằng tôi có để tâm tới bạn.

Đây cũng là chỗ Sinek chỉ ra một điều ngược đời mà tôi đã nhắc ở Chương 1, và xin nhắc lại vì nó quá quan trọng. Chúng ta xây niềm tin không phải bằng cách đề nghị giúp người khác, mà bằng cách dám nhờ họ giúp mình. Mở lòng cũng là một cách nhờ, đó là nhờ người kia giữ giùm mình một phần thật của bản thân.

Việc số ba: cùng vui, cùng nhịp

Bạn bè, nói cho cùng, là những người chúng ta thích ở bên cạnh và dành thời gian cho họ. Những tiếng cười, những điều mới mẻ, một chút nghịch ngợm, tất cả tạo ra những cảm giác dễ chịu khiến người ta muốn gặp lại.

Niềm vui không cần sang trọng. Ghé một quán lạ, đi một cung đường mới, cùng giải một câu đố, hay dạo một phiên chợ. Điểm mấu chốt không nằm ở chuyện tốn kém, mà ở chỗ cùng nhau làm một việc gì đó.

Có một bí mật nhỏ ít ai để ý, đó là con người gắn kết với nhau khi cùng chung một nhịp. Khi chúng ta cùng vận động, cùng hát, cùng nấu một bữa cơm, cùng làm một việc ăn khớp với nhau, trong lòng tự nhiên dấy lên một cảm giác chúng ta là một. Đó là lý do một đội bóng, một lớp học nhảy, một nhóm bếp núc, hay một buổi cùng nhau dọn nhà lại kết bạn nhanh hơn nhiều buổi ngồi nói chuyện suông. Chúng đặt mọi người vào chung một nhịp, tạo ra sự gần gũi mà không cần nói nhiều.

Việc số bốn: chủ động kết nối

Rất nhiều tình bạn đã phai nhạt đi, không phải vì hai người không hợp nhau, mà chỉ vì thiếu một người chịu chủ động nhắn trước.

Ai cũng chờ người kia mở lời. Cả hai cùng chờ, thế là huề, và cái huề đó kéo dài cho tới khi hai người quên nhau. Cho nên chủ động chính là một lợi thế. Người chịu nhắn trước, rủ trước, là người giữ được bạn.

Hai thói quen nhỏ tạo ra khác biệt lớn:

  • Sau một lần gặp vui, hãy nhắn lại trong vòng 48 giờ, chỉ một tin ngắn hoặc một lời rủ.
  • Hẹn cho thật cụ thể. Thay vì nói khi nào rảnh đi cà phê nhé, rồi chẳng bao giờ đi, hãy nói cà phê thứ Ba 10 giờ nhé. Lời hẹn mơ hồ là lời hẹn không bao giờ tới.

Việc số năm: cho đi một cách tự nhiên

Những tình bạn bền nhất được nuôi bằng sự rộng rãi, không phải bằng những cuốn sổ nợ.

Khi chúng ta giúp một người bạn, chúng ta giúp vì thương, không phải để ghi điểm rồi chờ đòi lại. Cái khoảnh khắc chúng ta bắt đầu đếm rằng tôi mời nó hai lần rồi mà nó chưa mời lại, đó là lúc hơi ấm bắt đầu nguội đi. Hãy nói lời cảm ơn, đừng ghi vào sổ nợ.

Và mặt còn lại của sự rộng rãi, cũng là điều khó nhất với người Việt mình, đặc biệt là đàn ông hoặc là người làm sếp, đó là dám nhờ bạn giúp mình. Biết bao lần chúng ta không gọi cho bạn mình lúc khó khăn chỉ vì không muốn làm phiền. Chúng ta tưởng những người bạn mình sẽ không giúp được gì. Khi chúng ta yếu đuối nhất, chúng ta chọn im lặng để đối mặt, mong muốn tự mình giải quyết hết mọi vấn đề. Một người bạn thật sự, khi họ biết chúng ta đã âm thầm chịu đựng những gì, sẽ không thấy nhẹ nhõm đâu. Họ sẽ trách rằng: “Sao lúc đó không gọi tôi?”

Và đôi khi, giúp một người chẳng phải làm gì cả. Một người bạn đang gặp khó khăn không cần chúng ta khuyên gì cho họ. Họ chỉ cần chúng ta sang, ngồi xuống bên cạnh, và ở đó cùng họ. Có mặt đúng lúc người ta ít muốn gọi mình nhất, đó mới là lúc một người bạn chứng minh mình là bạn.

Bốn cái bẫy làm tình bạn phai nhạt đi

  • Lầm tưởng xã giao với tình bạn. Một cuộc trò chuyện dễ chịu mới chỉ là một hạt giống. Muốn nó lớn thành cây, hãy tưới thêm bằng một lời rủ nữa và một chút mở lòng.
  • Tính toán thiệt hơn. Cứ ngồi đếm ai mời ai, ai nợ ai, là hơi ấm tắt dần.
  • Một bữa hoành tráng rồi bặt tăm. Niềm vui dồn trong một lần mà không có nhịp đều thì rồi cũng phai. Trước khi đi về, hãy hẹn luôn lần sau.
  • Ngồi chờ người kia mở lời. Rất nhiều người cũng cô đơn và ngần ngại y như chúng ta. Người chủ động trước là người phá vỡ sự im lặng.

Ba câu hỏi để ngồi lại với chính mình

1. Có một người tôi muốn thân hơn, hoặc muốn nối lại, mà lâu nay tôi vẫn chờ khi nào rảnh không?

Tôi có thể lên lịch hẹn người bạn đó vào một ngày nào, ngay trong tuần này?

2. Lần gần nhất tôi mở lòng thật sự, chứ không chỉ tám chuyện cho vui, với một người bạn là khi nào?

Tôi đang để trong lòng điều gì mà chưa thể chia sẻ ra với người khác? Vì sao?

3. Tôi hay mắc cái bẫy nào nhất, tính toán thiệt hơn, chờ người kia, hay ngại làm phiền?

Một việc nhỏ tôi có thể làm ngay hôm nay để gỡ đúng cái bẫy đó là gì?

Tình bạn là một thói quen mà chúng ta xây được, từ những việc nhỏ: góp thời gian cho đủ và cho đều, mở lòng cho đi và đón nhận, chia sẻ chung niềm vui, chủ động kết nối lại, và cho đi mà không tính toán thiệt hơn.

Hãy làm những việc nhỏ ấy, lặp đi lặp lại, đủ lâu, đến một ngày chúng ta sẽ thấy mình không còn đứng một mình nữa.

Thắng từ bên trong - Win your Inner Game